Babalık
rolü tıpkı annelik gibi çocuğa sahip olmayı
istemekle başlar.Her iki eşin de
çocuk sahibi olmaya karar vermeleri kendilerini bu göreve
hazır hissetmeleri
önemlidir.Baba adayının çocuklarıyla ilk iletişimleri
annenin hamilelik döneminde eşlerine
yardımcı olmalarıyla başlar.
Hamileliğin
her aşamasını takip etmek,anneye bebeğe hazırlık aşamasında psikolojik
destek vermek,bebeğin gelişimini takip etmek,doktor
kontrollerinde bulunmak bu role hazırlığın önemli
adımlarıdır.Doğumdan itibaren bebeğin ihtiyaçlarının
karşılanmasında anneye yardımcı olmak da yine bebekle
ilk fiziksel psikolojik etkileşimin
oluşumunda etkilidir.
Özellikle
babaların bebekleriyle beden temaslarının olması ve
göz teması
kurmalarının önemi vurgulanmaktadır.Çocuğunun doğumundan
itibaren çocuğuyla yoğun bir iletişim halinde olan babaların
hayatları boyunca çocuklarıyla daha sağlıklı iletişim
kurma olasılıkları artacaktır.
Çocukların
kişilik gelişiminde babaların rolü
Etkin
bir baba rolü çocukların her türlü gelişimlerine
olumlu etki etmektedir.Babanın çocuğu ile ilişki kurma biçimi çocuğun
kişiliğini etkiler.Örneğin aşırı otoriter tavır
ve ilgisizlik çocukların utanç,çekingenlik gibi kişilik
özellikleri
geliştirebilmelerine neden olabilmektedir.İlgili ve sevgi dolu
bir tavır ise çocukların sosyal uyum yeteneklerinin
artmasına,liderlik özellikleri geliştirebilmelerine etki
etmektedir. Babanın sağlıklı bir otorite sağlayamadığı,disiplinsiz
ve aşırı hoşgörülü bir tutumda olması ise çocukların
bazı uyum ve davranış bozuklukları yaşama olasılığını
artırmaktadır.
Babanın
çocuk üzerindeki en önemli rollerinden biri de çocuğun
psikoseksüel gelişimi
üzerindeki etkileridir.Kız ve erkek çocukların doğuştan
getirdikleri kendi cinsiyet rollerine ait özellikleri
ancak sağlıklı modellerin izlenmesi ve taklit edilmesi yoluyla gelişebilmektedir.Babanın
aile içindeki tavrı,fonksiyonu,çocuğuyla kurduğu
yakın,açık ve güvenli bir ilişki,özellikle erkek çocuğun
baba ile özdeşleşmesini kolaylaştırmakta ve kendi
cinsiyet rolünü geliştirmesine yardımcı olmaktadır.Erkek
çocuklar taklit edebilecekleri ya da yakın ilişki
kurarak özdeşleşebilecekleri iyi bir model bulamadıklarında
kendi cinsel kimlik gelişimleri bu durumdan olumsuz
etkilenebilmektedir.Ya da babanın aile içinde
yeterince etkin olamadığı
durumlarda erkek çocukların maskülen özelliklerinin
yeterince
gelişememesi riskinin oluşabileceği bilinmektedir.
Aynı
şekilde kız çocuklar için de babanın rolü,karşı
cinsi anlaması,kendine güven geliştirebilmesi açısından
önem taşımaktadır.Babayla iletişimde bulunarak
erkeklere nasıl tepkide bulunacaklarını ve erkeklerin
kendi cinsiyetlerine nasıl tepkide bulunduklarını öğrenmektedirler.
Yetersiz
baba modeli ya da baba yoksunluğu kız çocukları özellikle
ergenlik
döneminde
etkilemekte ve ergenlik sıkıntılarının daha şiddetli yaşanmasına
neden olabilmektedir.Baba ve disiplin Çocuğun gelişiminde,hayata
hazırlanmasında uygun disiplin yöntemlerinin kullanılmasının önemi
büyüktür.
Disiplinin
oluşturulmasında anneye de babaya da önemli görevler
düşmektedir.
Anneler
genelde çocuklarıyla daha fazla zaman geçiren ve bu
nedenle kuralları
uygularken pratikteki zorluklar nedeniyle tutarlı davranamayabilmektedirler.Bu noktada babanın sadece kızan,bağıran,otoriteyi
temsil eden,kendisinden korkulan ve tehdit unsuru olarak
kullanılan
rolde tutulması sıkça rastlanılan bir durum olmaktadır.
Oysa
bu tutum hem çocukların yeterince disipline
edilememelerine neden
olmakta hem de babaya iletişimden uzak bir rol verilmiş olmaktadır.Bunun
yerine
annenin de babanın da belli esneklikleri de bulunan,mümkün olduğunca
ortak
disiplin ilkeleriyle yaklaşmaları gerekmektedir.Daha
az zaman
geçirmiş
olmak kuralların tutarlılık içinde uygulanması
konusunda zaman
zaman
babalar için avantaj oluşturmaktadır.Ama bu avantajı
babayı korku
objesine
çevirerek dezavantaja dönüştürmemek
gerekmektedir.Ve disiplin
oluşturulurken
çocukların duygularının değil davranışlarının
kısıtlanması ya da başka deyişle istenmeyen ve uygun
olmayan davranışların uygun olanlarıyla değiştirilmesi
esas olmalıdır. Babalar bu noktada daha çok istenmeyen
davranışı vurgularlarsa,çocuklar da kendilerini hep
olumsuz davranışları olan,istenmeyen,sorun yaratan çocuk
olarak algılayabilmektedirler.
İstenmeyen
davranışları değiştirirken sadece sorun olan davranışları
vurgulamak yerine
olumlu davranışın ne olduğunu belirtmek,olumlu davrandığı
taktirde
ödülün ne olacağını belirtmek daha etkili olmaktadır
ve çocuğun olumsuz benlik algısı geliştirmesi
riskini de ortadan kaldırmaktadır.Ödül mutlaka
maddesel bir şey olmak zorunda değildir.Hatta
maddesel ödüller yerine davranışsal veya sözle ödüller
kullanılması daha fazla tercih edilmelidir.Çünkü
"seninle gurur duyuyorum,bu şekilde davranırsan
beni çok mutlu edeceksin" gibi açıklamalar çocuğu
olumlu davranmaya motive ettiği gibi, kendisini algılamasını
da olumlu yönde etkileyecektir.
Babaların
bazen çocuklarıyla yeterince zaman geçirememeleri ve
onlarla
yeterince ilgilenemedikleri kaygısıyla onları hediyeye ve oyuncağa
boğdukları bilinmektedir.Ve böylece her akşam eve geldiğinde
"baba bana ne getirdin?" diyen çocuklarına bir şey
vermenin hazzını yasayabilirler.Oysa
bu
tavır çocukları yeni bir şeye sahip olmanın
keyfini yaşamaktan alıkoymakta
ve sürekli
talep etmelerine ve bir türlü sahip olduklarından
memnun olamamalarına neden olmaktadır.Üstelik aslında
baba ile çocuk arasında
gerekli
olan duygusal yakınlığın yerini de asla tutmamaktadır.Her
gün bir oyuncak getirmek yerine çocuğunu kucağına alıp
onunla 5-10 dakika sohbet etmek,o günün nasıl geçtiğinden
söz etmek,çocuklar için de babalar için de çok daha
doyurucu olmaktadır.
Babaların
çocuklarıyla iletişimlerinde dikkat etmeleri gereken
hususlar
*Hamilelik
döneminde eşinize hoşgörü,anlayış ve özel ilgi gösterin;bebeğinizin
anne karnındaki gelişimiyle ilgilenin.Çocuğunuzun gelişimi
anne karnındayken başlar.Ve eşinden destek gören huzurlu
bir hamilelik geçiren annelerin çocuklarının çok daha sağlıklı
oldukları bilinmektedir.
*Bebeklik
döneminde bakımında görev alın. Bebeğinizin sağlığı,beslenmesi,temizliği,ağladığında sakinleştirilmesi ve tüm
ihtiyaçlarını karşılanması konusunda
becerilerini geliştirin.Onun da bir kişiliği olduğunu
sevdiği ve sevmediği şeyleri doğduğu andan itibaren
takip etmeye ve öğrenmeye başlayın.Unutmayın ki bu ilişki
daha sonra sürecek olan sağlıklı bir ilişkinin önemli
bir başlangıcıdır.
*Çocuğunuz
üzerinde korkuya dayalı bir disiplin uygulamayın.Sizinle
rahat
ve
açık bir ilişki kurabilmesi için ona fırsat
verin.Tam tersi olarak tamamen disiplinsiz,kuralsız
ve kontrolsüz bir disiplinin de çocuk üzerindeki
olumsuz etkilerini göz ardı etmeyin.
*
Çocuğunuzla iyi iletişim kurmanız önemlidir.Tıpkı
annesiyle olduğu gibi sizinle de yakın ve sıcak ilişki
kurabilmesi ve üzüntüsünü ve
mutluluğunu
sizinle paylaşabilmesi
gerekmektedir.Oysa babasının kendisinden uzak olduğunu
hisseden çocuklar babalarıyla aralarında bir mesafe olması
gerektiği mesajını alırlar ve bu durum onların ihtiyaç
duyduklarında gerekli desteği talep etmeleri konusun da
çekingen kalmalarına neden olabilir.Böyle bir durumda bu
desteği başka kaynaklardan arama riski
oluşacaktır.Özellikle küçük yaslarda babalarıyla duygusal anlamda yakınlaşamayan çocukların
ergenlik dönemlerinde daha büyük sorunlar yaşadıkları
ve bu dönemin zorluklarıyla baş etme konusunda daha
yetersiz kaldıkları bilinmektedir.Bu nedenle zaman
kaybetmeden çocuğunuzu dinlemeye ve onunla yakınlaşmaya
başlayın.
*Babaların
da tıpkı anneler gibi çocuklarını her koşulda
(başarılarında da başarısızlıklarında da) sevdiklerini
hissettirmeleri,çocuklarının kendi hayatlarındaki önemini
çocuklarına ifade etmeleri,sağlıklı bir güven gelişimi
için çok önemlidir. İstenmeyen davranışları öne çıkarıp vurgulamaktan çok
olumlu istenen davranışın desteklenmesi ödüllendirilmesi
ve övülmesi çocukla kurulacak disiplin ilişkisinin etkinliğini
artıracaktır.
*Yoğun
is temposu nedeniyle çocuklarıyla daha az vakit geçirmek
zorunda kalan
babaların da çocuklarıyla sağlıklı iletişim geliştirebilmeleri
ve çocuklarına yeterli ilgiyi gösterebilmeleri mümkündür.Önemli
olan kısa da olsa çocuklarla özel zaman geçirmek ve
bu zaman diliminde çocuğun psikolojik ihtiyaçlarıyla
ilgilenebilmektir.
*
Çocukların babalarının özel ilgilerine ihtiyaç duydukları
ve bu ilginin
çocukların hem zihinsel hem de psikoseksüel gelişimleri açısından
çok gerekli olduğu unutulmamalıdır.
*Baba
yoksunluğunun çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri
bilinmektedir.Özellikle de babasının yetersiz
ilgisine ve ihmaline maruz kalan
çocukların kişilik gelişimlerinin
de bir yönüyle yetersiz kalabileceği ihtimali unutulmamalıdır.