|
“Kan basıncını” düşünürken Rıfat Ilgaz’ ın dizeleri geliyor aklıma:
“Zorumuz ne, insan kardeşlerim,
Bu toplanıp dağılmalar ne oluyor Hava dönüyor, kışa girdik desek ve bir gün soğusa da hava, üç günü sıcak mı sıcak… Kah alçak, kah yüksek basınç etkisi altındayız. Daha birine alışamadan ötekinin şokunu yaşıyoruz. Yaşıyoruz çünkü emperyalistler, insan yerine karasinek avlamıyorlar. Elbette kolay değil barıştan yana olmak; bilinçleneceğiz dostlar, kenetleneceğiz ta ki tek bir yürek, tek bir ses olana dek. Barometrik ve politik basınçlar kadar kan basıncımız da sükunet arar. Şükürler olsun, yaşam hakkı adına Hipokrat andı içmiş hekimler var. Yüksek kan basıncı ya da düşük kan basıncı, sık dile getirilen kavramlardır günlük yaşamda. İlki hipertansiyon, ikincisi ise hipotansiyon diye bildiğimiz gerçeklerdir. İkisi de önemlidir ama birincisi yani hipertansiyon, dünyada en önde gelen sağlık sorunudur. Kendi haline bırakıldığında kalp, böbrek, göz ve beyin hasarlarına yol açarak hayati tehlikeler yaratır. Bunları yaparken de hemen hiçbir işaret vermez. Yani iz bırakmadan ve sinsice çalışır. Amacına ulaştığı an, çoğu kez geç kaldığımız andır. İşte bu nedenle uyanık ve dikkatli olmak zorundayız. Sık sorulan bir sorudur: Normal tansiyon nedir?.. Bugün erişkinlerde istirahat halinde kabul ettiğimiz normal kan basıncı, 120/80 milimetre cıva olan değerdir. Bu, 120/80 mmHg olarak ifade edilir. Bu rakamın üstüne zaman zaman heyecan ya da üzüntü ile geçici ilaveler olabilir. Kısa sürede normale iniyorsa sorun yoktur. Ancak, 120/80 mmHg üzerinde sürekli kalıyor ise hipertansiyon olarak kabul edilir. Dünyada 1.5 milyardan fazla insanda hipertansiyon mevcuttur. Türkiye genelinde ise bu rakam 20 milyonu aşmaktadır. Bu rakam, 18 yaş üzerindeki nüfusumuza aittir. Yani, her üçümüzden birinde hipertansiyon var demektir. İşte bu, sağlığımız adına ne denli önemli bir sorunla karşı karşıya olduğumuzun resmidir. Hipertansiyon kadınlarda erkeklerden daha sık görülmektedir. Bu durum, hormonsal nedenlerle izah edilmeye çalışılsa da kökleri derin tarihe inen cinsiyet ayrımcılığının da izlerini sürmek doğru olur düşüncesindeyim. Yaş ilerledikçe tansiyonun yükselme olasılığı da artar. Bunun nedeni ilerleyen yaş ile birlikte damarların elastikiyetini yitirmesidir. Aşırı tuz tüketimi ve dengesiz beslenme, yüksek kan basıncına yol açan alışkanlıklardır. Facebook’a takıl ama… Bilgisayar ekranı başında geçirilen uzun zamanlar hipertansiyona zemin hazırlar. Ekran karşısında tüketilen saatler, hareketsiz yaşama, strese ve kötü beslenmeye yol açar. Özellikle Facebook ağına takılanlar, bunu bin kez düşünmelidirler. Hiç kimse sanal var oluş adına hastalık ile bedel ödemesin. Ağa girin ya da güncel tabir ile takılın, ama ağa düşmeyin. Ve bu arada sizi reklam pastası olarak gören kartellere yem olmayın. Hipertansiyon, kan damarlarımız üzerinde iki önemli olumsuz etki yapar. Biri kanama diğeri ise pıhtı ile tıkanmadır. Bu olaylar, vücudumuzun her yerinde olabilir. Tabii en tehlikelisi beyin ve kalp’te olanıdır. İnme yani felç ile kalp krizinin altında yatan nedenler işte bunlardır. Çocuk ve genç yaşlarda başlayan hipertansiyon, büyük olasılıkla böbrek nedenli olabilir. Bu bağlamda böbrek iltihaplanması ya da böbrek atar damarında daralma, en sık rastlanan hastalıklardır. Ayrıca doğuştan aort damarına ait arazlar da yüksek tansiyona yol açabilir. Bu nedenle, ergen hatta çocukluk yaşlarında tansiyon ölçümü ihmal edilmemelidir. Erken ya da geç yaşlarda tiroid bezi ya da böbrek üstü bezlerine ait hormonların salınımındaki bozukluklar, kan basıncında yükselmeye neden olabilir. Ayrıca bazı hormon ilaçları, romatizma ilaçları, depresyon tedavisinde kullanılan ilaçlar, hipertansiyona yol açabilirler. Bu nedenle bu tür ilaçlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Sigara kadar alkol de tansiyon yükselmesine neden olabilir. Fazla alkol tüketimi, kan potasyumunu düşürerek tansiyon yüksekliği yapar. Bu nedenle günde 1 kadehten fazla alkol almayın. Çok nadir olarak beyin tümörleri, yüksek tansiyon nedeni olabilir. Bu, tümörün kafa içi basıncını arttırmasından ötürüdür. Kesin tanı bilgisayarlı tomografi ile konur. Bu sıraladığımız nedenler, yüksek kan basıncına yol açan ender faktörlerdir. Bunların tansiyona etkileri sadece %10 kadardır. Hipertansiyon olgularının %90’ı ise nedensizdir. Bu durumda ailesel faktörlerin baskın olduğu gözlenmektedir. Ayrıca günlük tuz tüketimi, sigara, yeme içme alışkanlığı ve aktivite eksikliğinin de etkisi vardır. Tuz tüketimini azaltın. Tuzsuz yeme alışkanlığı edinin. Günde 6 gram tuz, erişkin için yeter de artar bile. Tansiyon tedavisi için sıraladığım genel ilkeler herkes adına geçerlidir. Ama ilaç tercihi bambaşka bir olaydır. Herkesin tansiyon ilacı kendine, mesuliyet ve öneri de doktoruna aittir. Bu nedenle asla tavsiye ile tansiyon ilacı kullanmayın. Bu tür rehavetler, son derece ciddi sorunlara yol açabilir. Çok sık yapılan bir diğer hata da bir süre ilaç kullandıktan sonra ilacı bırakmaktır. Gerekçe olarak da “kendimi çok iyi hissediyorum” ya da “tansiyonum normale indi” türünden masumane yorumlar ileri sürülür. Olmaz böyle şey! Tansiyon tedavisi kesintili değil süreklidir, kullandığınız ilaç ise tedavinin yanısıra muhtemel yükselmelere karşı bir sigortadır.
Kimler risklidir? *Ailesinde hipertansiyon olanlar *Aşırı kilolu olanlar *Spor yapmayanlar *Sigara içenler *Stres altında olanlar *35 yaşını geçenler
Nasıl beslenmeliyiz? *Bol sebze ve meyve tüketin *Katı yağlardan uzak durun *Tuzu azaltın *Şekeri azaltın *Günde 1 kadehten fazla alkol almayın *Kepek, çavdar ekmeği tercih edin
Riskli ilaçlar *Grip ilaçları *Burun damlaları *Romatizma ilaçları *Kortizon
|
Facebook'ta
Tansiyon Yükseltir. (Yüksek Basınç)