“Her yerim ağrıyor… Öyle böyle değil, bir araba dayak yemişim gibi... Sızım sızım sızlıyor ensem, omuzlarım, hele ki belim…”

 “Son derece yorgun hissediyorum kendimi. Sabah yataktan kalkamıyorum, kalkmak istemiyorum. Sanki bir araba yük taşımışım gibi...”

“Uykusuz geceler, perişan etti beni. Bir yanda uykusuzluk, öte yanda yorgunluk. Aman doktor derdime çare!”

Ağrı, yorgunluk, uykusuzluk… Üçü bir yerde, sanki eylem birliğinde! Bu “üçü bir”; sorun olarak dile gelince, FM aklımıza gelir önce. Gerçekten, neredeyse kural gibi birlikte dile gelen ve en sık başvuru nedeni olan sorunlar yumağıdır bu.

Fibromiyalji

Tıp edebiyatında Fibromiyalji olarak tanımlanır ve kısaca FM olarak anılır. Esasen iskelet sistemine ait kaslarımızın ağrılı ve yorgun durumuna işaret eder. Ancak, bu ikisine katma değer misali eklenen uykusuzluk, sorunsala ruhsal derinlik katar. Ve böylece FM’li hasta, mutsuzluğun sandalında umutsuzluğun dalgaları ile salına sallana, karamsarlık ve yılgınlık koordinatları arasına seferi olur.

Yaşamı anlamak ve kendini anlamlandırabilmek, son derece güç şeyler gibi gelmeye başlar, mükemmeliyetçiliği’nin zirveye yaklaştığı koşullarda. Serotonin, Dopamin, Noradrenalin adı verilen mutluluk hormonları azalmış, adrenalin ve kortizol adı verilen uyarıcı ve yıpratıcılar sahne almıştır, duygulara ve davranışlara çeki-düzen vermek adına.

Düşünce maddeyle, madde düşünceyle kıyasıya devinir bu vesile ile ta ki kaostan düzen ortaya çıkıncaya dek! Ne var ki bu süreçte “iflah olmaz nevrotik insan” damgası yemekten bir türlü kurtulamaz birey. Çünkü depresyondur, sıkıntılı ruh haline isim olan. Ve küresel yaşamın ta kendisidir, nevrotizmin sınırlarında var olan.

 Fibromiyalji adıyla kas-iskelet sistemi işaret edilse de, aslında burada ne bir iltihap, ne de bir hasar söz konusu değildir. Bu gerçek bize, FM’in beyinden bedene yönelmiş eksende bir hastalık olduğunu kanıtlar.

         FM, erkeklerde daha ender görülen bir hastalıktır. En sık 20 ile 50 yaşları arasındaki kadınlarda görülmektedir.

Fibromiyaljilerin yarıdan fazlasının ruhsal, bedensel bir travma veya bir virüs enfeksiyonundan sonra başladığını bilmekteyiz. Son araştırmalar, cinsel ve fiziksel travmalardan sonra nispeten daha sık görüldüğüne dikkat çekmektedir.

         Yaygın ağrı tipiktir

         FM ağrısı sıklıkla yaygın ve sızlama tarzındadır. En sık boyun, göğüs, bel, kalça ve dizlerde hissedilir. Küçük bir alanda değil, geniş alanlara yayılan bir ağrıdır. Hasta en çok ağrıyan noktayı değil, bölgeyi işaret eder. Ağrı, her gün ya da her zaman ayni şiddet ve karakterde değildir. Kimi zamanlar orta ve şiddetli, kimi zamanlar ise batıcı ve yanıcıdır. Soğuk ve nemli hava ağrıları şiddetlendirir. Bu nedenle sıcak ortamlar tercih edilmeli, soğuk duşlardan kaçınmalıdır.

FM ağrısı diyebilmek için, ağrının en az 3 aydan beri devam etmesi gerekir.

 “Sabahları yorgun uyanmak”, en karakteristik FM yakınmasıdır. Bu, hastaların hemen tümü tarafından dile getirilir. Huzursuz ve hafif uyku, en sık görülen şeklidir. Yine pek çok hasta “Ellerim, dirseklerim şiş” der; ancak, ortada gözle görülür bir şişlik yoktur. Gözlenmese de, şişliğin hissedilerek dile getirilmesidir asıl olan.

Dile gelen yorgunluk, uykusuzluk ve sabah tutukluğu ile örtüşür. Bir türlü kendine gelip de yeni güne çıkış alamayınca, vitamin hapları ya da “doğal şifacıların” tüketim mangalarına gönüllü yazılıp, medet aramaya yönelir, maalesef pek çok FM’li...

Geçmek bilmeyen baş ağrıları yıllarca sürmektedir. Gerilim, migren, kireçlenme tanıları konabilir. Uzun yıllar migren tanısı alıp da tedavi gören olgular az değildir.

Yüz, kol ve bacaklarda karıncalanma duygusu, nörolojik kaygıları arttırsa da, bu konuda yapılan tüm testlerin normal çıkması, neticede fibromiyalji tanısına götürür.

 Fibromiyalji sorunu yaşayanların bir kısmında sindirim, solunum ve dolaşım sorunları da ilave olabilir.  Kabızlık, hava açlığı, çarpıntı gibi...İrritabl Barsak Sendromu(İBS) ve Huzursuz Bacak Sendromu, FM ile birlikte müşahede ettiğimiz diğer hastalıklardır.

Doktor-Hasta Güveni

Hastalığın tanısı, muhtemel hastalıkları dışlayan tüm laboratuar testlerinin temiz çıkması ve yaygın ağrıların varlığı esas alınarak

konur. Parmak basıncı ile kontrol ettiğimiz 18 hassas noktadan en az 11’inde ağrı keşfini, FM tanısında değerli bir yöntem olarak kullanırız.

FM tanısı aceleye gelmez. Yani bir süre sabırlı takip ve gözlem sonucu konur. Bu da doktor-hasta arasında güven ve işbirliğini gerektirir.

Şu nokta iyice bilinmelidir ki bu hastalık, psikolojik bir rahatsızlık değildir. Ancak psikolojik gerilim, söz konusu yakınmaları daha da şiddetlendirir.

Doktorunuz tarafından fibromiyalji tanısı konduysa, önerilerine harfiyen uyunuz. Bu hastalığın tedavisinde ilaç pek etkili değildir. Son tercih olarak kullanılır. Seçilmiş bazı olgularda ağrı kesiciler ve antidepresan ilaçlar önerebiliriz.

Nasıl korunalım?

*Stresten uzaklaşın

*Dik ve rahat oturun

*Uykuya önem verin

*Kendinizi yormayın

*Sıcak banyo yapın