Söylenceye göre dört kelebek bir gün bir ateş görmüş ve ateşin nasıl bir şey olduğunu merak etmiş. Kelebeklerden üçü, ateşe her defasında biraz sokularak onun, aydınlatıcı, ısıtıcı ve yakıcı bir şey olduğunu anlamış. Sonuncu kelebek daha çok şey öğrenmek istiyormuş. Biraz yaklaşmış, aydınlandığını görmüş. Biraz yaklaşmış, ısındığını hissetmiş. Biraz daha yaklaşmış, ateş kanatlarını kavurmuş. Ve biraz daha yaklaştıktan sonra tamamen yanan kelebek 'pof!' diye ortadan kayboluvermiş. Ateşin gerçekten ne olduğunu belki bir tek o öğrenmiş, ama geri dönüp söyleyememiş. Çünkü o, kaybolmuş ateş içinde ve bir şeyi, ancak içinde kaybolan bilebilirmiş!

Işığa duyarlı olmak… Işık olup da aydınlanmak ve aydınlatmak. Işık gibi hepsinden hızlı ve önde olmak. Elbette kantarın topuzunu kaçırmadan ve kantarı belinde davranıp, sağduyu adına ödün vermeden. Yanmadan ısınmak, yok olmadan aydınlanmak için…

Işığa duyarlı olmak, tıbbi edebiyatta Fotosensitivite olarak dile getirilir. Bu konuda sıklıkla gündeme aldığımız sorun, güneş ışınlarının neden olduğu duyarlılıktır.

Güneşten gezegenimize ulaşan ışığın miktarı, mevsimler ve ozon tabakasının kalınlığı; bedenimizin gösterdiği tepkinin şiddetini belirler.

            Bulutları deler, gölgeleri dinlemez

Saat 11 ile 14 arası, bir gün içinde güneşin ültraviyole ışınlarının yarısının yayıldığı zamandır. Bu nedenle bu saatler arasında güneşten korunmayı alışkanlık haline getiriniz. Bu saatler arasında gölgede kalmak bile korunmak için yeterli olmayabilir. Çünkü ültraviyole ışınlarının etkileri, gölgede %30-50 oranında azalsa bile devam eder. Bulutlu havalar da, korunma konforu sağlamaz. Ültraviyole ışınları %90 oranında bulutlardan süzülür. Bu nedenle yazın bulutlu havalarda bile güneş yanığı oluşabilir.

Bulutları bile yaran UV’nin, giysilerimizi de aşabileceği son derece açık olduğuna göre: Korunma adına sadece açık renkli giysileri tercih etmek yetmez, giysinin dokumasındaki sıklık daha da önem taşır.

UVB deri kanseri yapıyor

Derinin renginde koyulaşma, yaşlanma ve kanserden sorumlu olan UVB dir. Yanma, güneş ışınlarına maruz kalma sonucu ani olarak ortaya çıkan bir tepkidir. UVB kızarıklığı 12-24 saatte oluşur, 3-5 gün içinde de geçer.

UVA ise daha hafif bir yanık yapar. Çil dediğimiz lekelere neden olur. UVA kızarıklığı 4-16 saatte zirveye ulaşır, 2-5 gün içinde solar. Bu yanıklar, derimiz hücrelerinde yıkımlara neden olur.

Hücreler harap olurken yeni hücreler gelişmeye başlar. Önlem alınmazsa tedavisi olanaksız durumlar ortaya çıkar.

Foto yaşlanma

Uzun yıllar güneş ışınlarına maruz kalmak, foto yaşlanma adını verdiğimiz süreci oluşturur. Kırışıklıklar, deride kılcal damar genişlemeleri ve kalın kıvrımlarla karakterize kalınlaşmalar ortaya çıkar. Sert, kuru, sarımtırak kabarmalar oluşur. İleri dönemlerde tehlikeli deri kanserleri gelişebilir.

Yaşamında bir kez su toplamış güneş yanığı olan bir kişinin, en tehlikeli deri kanseri olan melanomaya yakalanma riski, yanık geçirmeyenlere göre iki kat daha fazladır. Her yanık ile bu risk, katlanarak artar. Cilt kanserinden korunmanın en iyi yolu, güneş yanıklarını önlemektir.

İşte bu nedenle UVA ve UVB  filtrelerini birlikte  içeren güneş koruyucu losyon ya da kremleri tercih etmeliyiz.

Sarışınlar fazla yanar

            Küçük yaşlarda oluşan güneş yanıkları da süreç içinde cilt kanserine yol açabilir. Güneşten korunma, küçük yaştan itibaren başlamalıdır. Bu konuda çocuklarımıza örnek olalım.

Açık tenli, sarışın veya kızıl saçlı, çilli, yeşil ya da mavi gözlü, çok sayıda benleri olanlar güneş ışınlarına daha duyarlı olup, kolayca yanarlar.

NASIL KORUNMALI?
*10.00-16.00 saatleri arasında güneşe çıkmayın.
*En az 30 koruma faktörlü bir güneş koruyucu kullanın. Koruyucunuzu iki saatte bir sürün.
*Güneş koruyucunuzun içeriğinde parsol, mexoryl, titaniumdioksid ve zinc oksid gibi maddelerin olmasına dikkat edin. Bu maddelerin varlığı, ürünün UVA’ ya da etkili olduğunu gösterir.

*Açık renkli, sıkı dokunmuş, kol ve bacaklarınızı kapatan uzun giysileri tercih edin.
*Geniş kenarlı, ensenizi ve kulaklarınızı koruyacak şapkalar takın.

*UV korumalı güneş gözlükleri kullanın.

*Güneş yanıklarına diş macunu, yoğurt sürmeyin

Güneş yanıkları nasıl olur?

 Uzun süre güneşe maruz kalındığında UV ışınları; ciltte önce kızarıklık, daha sonra da içi su dolu kabarcıklara neden olur. Kızarıklık, ağrı, şişme 2-4 saat sonra başlar, 24 saat içinde zirveye ulaşır. Buna birinci derece yanık adını veriyoruz. İçi su dolu kabarcıklar oluşmuşsa bu, ikinci derece yanıktır.

 Güneş yanıkları nasıl tedavi edilir?

 *Ağrı ve sıcaklık duygusunu azaltmak için Parasetamol ya da İbuprofen gurubu ilaçlar kullanılır.

*Lokal anestezik içeren nemlendirici kremler, günde 3-4 kez uygulanır.

*Yağlı ve kalın pomatlar kullanılmaz.

*Soğuk su ile ıslatılmış bez uygulanır.

*Bol miktarda su içilir.

 Güneşten koruyucu losyonlar 

UVA ve UVB’ ye karşı birlikte koruyan bir ürünü tercih edin..

Ürünlerin üzerindeki SPF (Sun Protection Factor) ibaresi, güneş koruyucu faktörün gücünü tanımlar. UV’ yi ne oranda cilde geçirdiğini belirtir. 20 faktörlü bir ürün’ün, UV’nin 1/20'sine geçiş izni vermesi gibi…

Genelde 15-20 koruma faktörlerin yeterli olduğu söylense de, güneş yanıkları için en tehlikeli olan saatler 10:00 ile 14:00 arası olduğundan, 30 koruma faktörü tercih etmek en uygunudur.

Koruyucu ürünleri güneşe çıkmadan 30 dakika önce sürmek gerekir. Burun, yanaklar, kulaklar ve omuzların korunmasına özellikle itina göstermek gerekir.