“Çare yok,

Tüm acılara direneceksin önce

Daha çok,

Acınmalara direneceksin, iki,

Yokluğa, yoksunluğa… Üüüç!

Güler yüz göstermeyeceksin

Yüzüne gülenlere, dört!

En önemlisi

Ezenlere karşı direneceksin, beş!

Ezilenlerin yanıp yakınmalarına!

Etti mi altı!

Yedincisi mi, can yoldaşım,

Övgülere direneceksin,

Seni göklere çıkaran övgülere!

Ayakların bir kesildi mi yerden

İşte asıl o zaman,

Sedef-i şerifini terk ettin demektir!”

            Biz direndikçe hastalıklar da bize direnmekte. Virüsler de aynen öyle. Tam birini hizaya soktuk der iken bir başkası türemekte. Rıfat Ilgaz’ın söylediği gibi marazlara teslim olmak yok, direnmek gerek. Bir virüs hastalığı olan mide gribine direnmek gibi... O halde paylaştıklarımız ile paylaşmadıklarımız arasındaki farkı kapatmaya devam…

         Bilinen hastalık belirtileri içerisinde ishal, dördüncü sırada yer alır. İshale neden olan etkenlerin başında ise mide bağırsak enfeksiyonları gelir. Akut ishaller son 14 gün içinde gelişen ishallerdir. 30 günden fazla süren ishallere ise kronik ishal adı verilir. Virüslerin neden olduğu akut ishaller, sulu ishaller olarak da bilinir.

         İshal deyip geçme!

         Alt tarafı ishal deyip geçmeyin. Dünyada her yıl 5 milyara yakın insan ishal olmaktadır. Bunların 8-10 milyonu ise ishalden ileri gelen sorunlar nedeniyle yaşamını yitirmektedir. Ülkemizde ilk 5 yaş grubu çocukların ölüm nedenleri arasında ishal, ikinci sırada gelmektedir. Bu veriler son derece önemli ve düşündürücüdür.

         Mide-bağırsak enfeksiyonları sonucu oluşan ishallere Akut Gastroenterit adı verilir. Nedenlerinin başında parazitler, bakteriler ve virüsler gelir. Şimdi eriştiğimiz teşhis ve tedavi olanakları ile parazit ve bakterilerin yarattığı ishali nispeten daha kolay kontrol etmekteyiz. Ancak virüslerin oluşturduğu salgınlara ise o denli etkili değiliz.

Ciddi ishal salgınlarına yol açan virüslerden biri de Norovirüslerdir.

Norovirüsler ile tanışalı henüz 40 yıl oldu. İlk kez ABD’nin Norwalk kentinde tanımlandığı için “Norwalk like virüs” adını almışlardır. Daha sonraları ismi Norovirüs olarak değiştirilmiştir.

         Norovirüsler, geçtiğimiz aylarda Avrupa’da pek çok ülkede salgınlara yol açmıştır. Genelde yaz ishalleri bakteri, kış ishalleri ise virüs kaynaklıdır. Bu nedenle Norovirüslerin neden olduğu mide bağırsak enfeksiyonuna “Mide Gribi” adı da verilmiştir. Ancak “Mide Gribi” kışın görülecek diye bir kural yoktur.

         “Mide Gribi” son derece bulaşıcıdır. Dışkı ile bulaşmış gıda maddeleri önde gelen bulaşma yollarıdır. Norovirüsler en sık hamburger, peynir, deniz kabukluları, ev konservesi ile bulaşır. Ayrıca havuzda yüzmek ve hasta olan kişi ile ya da kullandığı eşyalar ile temas etmek diğer bulaşma yollarıdır. Bu nedenle hasta kişilerle doğrudan temas etmeyin ve gereksiz  ziyaretlerde bulunmayın.

Bu virüsler insan bedeni dışında çoğalamazlar ancak canlılıklarını bir süre için muhafaza ederler. Norovirüsler 60 dereceye kadar ısıya dayanaklıdırlar.

Gıda maddeleri ile alınan virüs, bağırsaklara yerleşir ve orada hızla çoğalır. Mide Gribinde ishal, virüsün mide ve bağırsak boşluğunu döşeyen hücrelerin bütünlüğünü bozmasından ötürüdür. Bu bütünlük kaybolunca bağırsaklardaki emme işlevi bozulur ve ishal ortaya çıkar.

Çocuklarda Rotavirüsler en sık ishal yapan virüslerdir. Norovirüsler ise bundan sonra gelir. Norovirüs enfeksiyonu erişkinler tarafından iyi tolere edilir. Ancak küçük çocuklarda ve yaşlılarda daha gürültülü seyreder. Çok yüksek ateşe neden olmayışı dikkate değerdir. İshal genelde bulantı ve kusma ile birliktedir, nadiren tek başına da olabilir.

Karın krampları

Çok kez ishal ve karın krampları birliktedir. Kramp tarzındaki karın ağrıları kişiyi iki büklüm pozisyona sokar. Baş ağrısı, tüm vücut kaslarında ağrı, kırıklık ve genel bir halsizlik vardır.

Kusma erişkinlerden ziyade çocuklarda daha sık görülür. İshal ise erişkinlerde daha sıktır.  Tüm bu belirtiler 2-3 günden fazla sürmez ve kendiliğinden düzelir.

         Norovirüslerin yarattığı hastalığa karşı bağışıklık olmaz. Ayni hastalığı defalarca geçirmek olasıdır. Hastalığa karşı henüz aşı geliştirilmemiştir. Tedavide antibiyotikler etkisizdir, kullanmak da son derece gereksizdir.

Tanı, dışkı testleri ile konur. Bazı hallerde özel kan analizleri de gerekebilir. Pek çok kişi hastalık belirtisi göstermeden virüs taşıyıcısı olabilir. Bu nedenle özellikle gıda satışı yapılan yerlerde ve restoranlarda virüs taşıyıcılığına karşı sıkı önlemler alınır. Bunların başında da personelin periyodik kontrolü gelir.

Norovirüs ishali

*Kansız ishal

*Bulantı

*Kusma

*Hafif ateş

*Karın ağrısı (kramp)

Ne yapmalıyız?

         *Ellerini yıka

         *Çevreni temiz tut

         *Giysilerini değiştir

         *Hasta ziyareti yapma

         İshal Diyeti

         *Bol su

         *Yağsız yoğurt

         *Ayran

         *Patates haşlama

         *Haşlanmış ya da ızgara et