Bilgi ışık saçar, ışık ise herkesi mutlu etmez. Karanlık çıkarlarını karanlıklarda elde etmeye çalışan her kim ise mikroplara pek benzer. Her ikisi de sinsidir, puslu havayı seven, pusu kuran ve kirlilikten beslenen.

Bir enfeksiyon hastalığı olan sistit de öyledir. Kirliliği ve cehaleti sever, üstelik kadınlara öncelik biçer. Ataerkil despota benzerlik tesadüf değildir, esasen o da bir mikropluktur. Bu nedenle ihtiyacımız olan, önce bilinç sonra sevinçtir.

Sistit, idrar torbası yani mesanenin enfeksiyon hastalığıdır. Enfeksiyon nedeni genelde bakterilerdir. Bakterilerin başında ise koli basilleri gelir. Koli basilleri dışkıda bol miktarda bulunan basillerdir. Bu nedenle kasık ve apış arasına kolayca bulaşabilirler.

Sistit, en sık görülen idrar yolu hastalığıdır. İdrar yolu enfeksiyonları kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Her dört kadından biri hayatının bir döneminde idrar yolu enfeksiyonu geçirmektedir.

Kadınlarda daha sık görülmesinin nedeni kadın üreme organlarının kısalığı ve anüse yakın olmasıdır. Bu anatomik yapı itibarı ile cinsel ilişki ve idrar yapma esnasında çevrede bulunan bakteriler idrar yollarına karışırlar. Eğer gerekli önlemler alınmaz ise enfeksiyon mesaneden öteye böbreklere kadar uzanabilir.

En sık bulaşma şekli aşağıdan yukarıya doğrudur. Yani kasık, vagen ve mesane sıralaması iledir. Yukarıdan aşağıya yani böbreklerden mesaneye doğru yayılım ise enderdir. Enfeksiyon, kan yoluyla ya da lenf damarları yoluyla da bulaşabilir. Kan yoluyla, uzak organlardan mesaneye tehlikeli bakteriler taşınabilir. Bunların arasında tüberküloz hatta mantar bile söz konusu olabilir.

Sistit ani olarak başlar, dile getirilen yakınmalar da anidir.  En sık, idrar yaparken yanma ya da sızlama duyguları ifade edilir. Ayrıca sık idrara çıkmak, idrarını tutamama hissine kapılmak, idrarda renk değişikliği, dile getirilen diğer yakınmalardır. Renk değişikliği sıklıkla kanamadan ötürüdür. Cerahat, idrara bulanık bir görüntü verir.

Hamilelerin  %8’inde idrar yolu enfeksiyonu görülür. Bu, başta sistit olmak üzere hiçbir yakınmaya neden olmayan sinsi bir bakteri varlığı ya da böbreğin şiddetli iltihabı olabilir. Hamilelerde idrar yolu enfeksiyonu için en riskli süreç 22. haftanın başıdır. Bu dönemde idrar yollarına ait düz kaslar gevşer, gebelik hormonlarının etkisi ile mesane reflüsü kolaylaşır. Bu nedenle idrar yakınmaları son derece titiz olarak izlenir.

         Balayı Sistiti

İleri yaşlarda, çocukluk çağında, şeker hastalığı ve mesane reflüsü olanlarda sistit daha sık görülür. İdrar yollarında taş, enfeksiyon hastalıklarını kolaylaştırır. Vaginal yolla kullanılan ovül ya da kremler, enfeksiyona neden olabilirler. Cinsel ilişki, kadınlarda görülen sistitin önde gelen nedenlerindendir. Bunlardan biri de balayı sistiti olarak bilinir. Evliliğin ilk günlerinde cinsel ilişki nedeniyle ortaya çıkar, tedavi ile kısa sürede düzelir.

         Enfeksiyon hastalığı denilince aklımıza hemen ateş gelir. Ama sistit, bir enfeksiyon hastalığı olduğu halde ateşsiz seyreder. Bu bulgu, böbrek yollarına yayılmış bir enfeksiyon(nefrit) ile sistiti ayırt etmede son derece önemlidir.

         Sistit ağrısızdır. Ancak göbek altında belirli belirsiz bir baskıdan söz edilebilir. Çocuklarda daha gürültülü seyreder. Karın ağrısı biraz daha abartılı olup, kusma ve bulantı da görülebilir.

         Sistite dair yakınmalar birkaç günde kaybolur. Ancak 7 günden fazla süren ateş, iştahsızlık, bulantı ve kusma var ise dikkatle izlenir. Çünkü uzayan süreç, bir nefrite işaret edebilir. Eğer sistit, bir ya da iki hafta içinde ayni bakteri ile tekrar ederse uzun süreli bir tedavi uygularız. Bu tedavi 6 haftadan önce kesilmez.

6 ayı aşkın bir süreden sonra farklı bir bakteri ile enfeksiyon oluşursa kısa süreli antibiyotik tedavisi uygularız.

         Tanıda başkaca bir kuşkumuz yok ise tedaviye idrar kültür antibiogramına gerek bile duymadan başlayabiliriz. Bu bize hem zaman kazandıran hem de tedavide maliyet düşüren bir yaklaşımdır. Zaten kültür sonucu da çok kez başlanan ilacın etkin olduğunu gösterecektir.

         Basit sistit için üç günlük tedavi yeterlidir. Gram negatif bakterilere etkili olduğu bilinen antibiyotiklerden birini seçeriz. Ancak florokinolon grubu antibiyotikler öncelikli tercihlerimizdendir. Bazı özel hallerde tedavisi süresini 7 güne kadar uzatabiliriz. Bu özel haller şeker hastalığı, gebelik ve yaşlılıktır.

         İdrar tutmayın!

Hastalığın tedavisinde bol su için. İçtiğiniz su miktarı günde en az 2 litre olmalıdır. İdrar yapmayı ertelemeyin. Müsait olan her yerde ihtiyacınızı hemen giderin. Küvete oturmayın. Yüzme havuzlarından uzak durun. Cinsel ilişkiden önce ve sonra mutlaka duş alın.  Tuvalet sonrası temizliğinizi önden arkaya doğru yapın. İç çamaşırlarınızı pamuklu ve paçalı modellerden seçin. Dar pantolon giymeyin.

Cinsel ilişkiden sonra idrarınızı yapın.

Bazı sistitlerde idrarda bakteri görülmeyebilir. Bunlardan biri tüberkülozdur. Diğerleri mantar ile bakteri arası mikroorganizmalar olan Klamidya ve Mikoplazmadır. Son ikisi sıklıkla cinsel ilişkiden sonra görülürler. Bunlar için genelde tercih edilen antibiyotikler  tetrasiklin ve kloramfenikol gruplarıdır.

Orta yaş kadınların ortak dertlerinden biri, hiçbir hastalık etkeninin gösterilemediği sistittir.  Buna İntersitisiyel Sistit adı da verilir. Bu hastalıkta mesane kaslarında nedeni bilinmeyen bir kalınlaşma söz konusudur. Hassas ve sosyal yönden aktif kadınlarda daha sık görülür. Kanama en sık saptanan bulgudur. Kesin tanı sistoskopi ile konur. Sistoskopi ile mide ülserine benzer oluşumlar tespit edilir. Kanamaya neden olan odaklar da bunlardır. Bu tür sistitin tedavisi zordur. Etkinlik mekanizmaları tam olarak anlaşılmasa da antialerjik ilaçlardan istifade eden hastalarımız vardır.       

Ne yapmalıyız?

         *Bol su iç

         *İdrarını tutma

         *Önden arkaya temizlen

         *Pamuklu çamaşır giy

         *Dar pantolon giyme